Lokalna Polska Katalog firm i usług w całej Polsce
Lokalna Polska › Blog › Wydarzenia regionalne

Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu: po co powstała podziemna droga wodna i co można dziś zobaczyć?

Podziemna sztolnia w Zabrzu służyła odprowadzaniu wody z terenów górniczych, a jej zachowane wyrobiska są dziś częścią trasy turystycznej obejmującej spacer i przeprawę łodziami. Kompleks Sztolnia Królowa Luiza łączy fragmenty Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej z dziedzictwem dawnej kopalni węgla. Na powierzchni można poznać również zabudowania i maszyny związane z pracą szybu Carnall.

Dlaczego kopalnie potrzebowały sztolni?

Woda napływająca do podziemnych wyrobisk utrudniała pracę i ograniczała dostęp do pokładów. Jednym ze sposobów jej odprowadzania było wykonanie sztolni, czyli podziemnego wyrobiska prowadzonego od powierzchni terenu w głąb górotworu. Dzięki odpowiedniemu położeniu mogła ona umożliwić odpływ wody z połączonych z nią wyrobisk.

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna była dużym przedsięwzięciem związanym z rozwojem górnictwa na Górnym Śląsku. Jej zachowany fragment pozwala zobaczyć skalę podziemnej infrastruktury, która zwykle pozostawała niewidoczna dla mieszkańców. Współczesna trasa prowadzi przez miejsca mające wcześniej praktyczne znaczenie dla działalności górniczej.

Problem wody nie dotyczył wyłącznie kopalń węgla. O tym, jak radzono sobie z nim przy wydobyciu rud, można przeczytać w materiale o odwadnianiu kopalń w Tarnowskich Górach. Oba miejsca pokazują znaczenie podziemnych korytarzy, choć dotyczą różnych złóż i odrębnych zespołów górniczych.

Spacer i przeprawa łodzią pod Zabrzem

Podziemny Spływ Sztolnią obejmuje przejście przez część wyrobisk oraz odcinek pokonywany łodzią. Muzeum przedstawia tę trasę jako okazję do poznania warunków pracy górników i trudności towarzyszących budowie podziemnych korytarzy. Wśród tematów opowieści pojawiają się woda i ogień, które miały istotne znaczenie dla dawnego górnictwa.

Pod ziemią zwiedzający przemieszczają się przez historyczne wyrobiska Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. W regulaminie trasy wymieniono między innymi okolice szybu Carnall, podziemne chodniki i porty. Nie należy jednak zakładać, że każda część kompleksu jest dostępna w ramach dowolnego biletu: muzeum prowadzi kilka różnych tras, a ich program i zasady udziału mogą się różnić.

reklama

Podziemne korytarze nie są przestrzenią do samodzielnej wędrówki. Regulamin spływu przewiduje zwiedzanie z uprawnionym przewodnikiem, a muzeum może wprowadzać ograniczenia ruchu turystycznego. Przed wyjazdem warto sprawdzić dostępność wybranej trasy, godziny wejść i aktualne warunki uczestnictwa w informacjach muzeum.

Czym jest Strefa Carnall?

Strefa Carnall to naziemna część kompleksu, w której zachowały się elementy dawnej infrastruktury przemysłowej. Można tu spojrzeć na kopalnię z innej perspektywy niż podczas podziemnej wyprawy: zobaczyć zabudowania oraz urządzenia potrzebne do obsługi szybu i pracy zakładu.

Jednym z obiektów jest wieża szybowa Carnall. Wieża stanowiła część infrastruktury łączącej powierzchnię z wyrobiskami. W takim układzie szyb i urządzenia wyciągowe umożliwiały przemieszczanie między poziomami tego, czego potrzebowała kopalnia. Samą wieżę najlepiej więc rozpatrywać razem z maszynownią i pozostałymi zabudowaniami, a nie jako oddzielny obiekt.

W strefie znajduje się też zabytkowa parowa maszyna wyciągowa. Muzeum podaje, że zabrzańskie urządzenie zbudowano w 1915 roku. Zachowana maszyna pomaga zrozumieć, jak duże urządzenia mechaniczne obsługiwały transport związany z szybem. Informacje o dostępności pokazów i zasadach zwiedzania warto sprawdzić przed wizytą.

Od zakładu przemysłowego do miejsca zwiedzania

Udostępnienie dawnych wyrobisk wymagało ich zabezpieczenia i przygotowania do ruchu turystycznego. Muzeum wskazuje, że prace rewitalizacyjne obejmowały między innymi usunięcie odpadów, zabezpieczenie podziemi oraz instalację systemów bezpieczeństwa i wentylacji. Odnowiono również historyczny wylot sztolni, przy którym powstała infrastruktura obsługi odwiedzających.

Dzisiejsza funkcja obiektu różni się od jego dawnego przeznaczenia. Zwiedzający korzystają z przygotowanej trasy, oglądając fragment większego zespołu wyrobisk i urządzeń. Zachowane miejsca pozwalają jednak opowiedzieć o zależności między wydobyciem, odprowadzaniem wody, transportem i pracą ludzi zatrudnionych pod ziemią oraz na powierzchni.

reklama

Podobną zmianę sposobu wykorzystania przemysłowej przestrzeni pokazuje Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, mieszczące wystawę w dawnej elektrowni. Z kolei parowozownia w Jaworzynie Śląskiej pozwala poznać inny rodzaj historycznej infrastruktury technicznej: urządzenia służące kolei.

Co warto ustalić przed wizytą?

  • Wybraną trasę: kompleks obejmuje różne przestrzenie, dlatego warto sprawdzić, czy bilet dotyczy podziemnego spływu, innego zwiedzania czy części naziemnej.
  • Dostępność terminów: godziny wejść i liczba miejsc mogą się zmieniać. Aktualne informacje podaje muzeum.
  • Warunki udziału: przed zakupem biletu należy zapoznać się z wymaganiami i regulaminem konkretnej trasy.
  • Organizację zwiedzania: podziemna trasa jest prowadzona z przewodnikiem, a jej przebieg może zostać ograniczony z przyczyn organizacyjnych lub technicznych.

Najczęstsze pytania

Czy Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido to to samo?

Nie. Muzeum Górnictwa Węglowego przedstawia Sztolnię Królowa Luiza i Kopalnię Guido jako odrębne obiekty ze swoimi trasami. Przy planowaniu wizyty trzeba więc sprawdzić nazwę miejsca i warunki wybranego zwiedzania.

Czy całą trasę podziemnego spływu pokonuje się łodzią?

Nie. Oferta łączy odcinek pieszy z przeprawą łodziami. Szczegóły dotyczące przebiegu i organizacji wizyty podaje muzeum.

Czy w Zabrzu można zobaczyć także naziemne dziedzictwo kopalni?

Tak. Częścią kompleksu jest Strefa Carnall z historyczną zabudową i urządzeniami, w tym wieżą szybową oraz parową maszyną wyciągową. Zakres dostępnego zwiedzania należy sprawdzić w aktualnej ofercie.

Źródła